Het Zonnewiel

Dit is het verhaal van het zonnewiel, mijn meest recente creatie. Een toepasselijke naam denk ik, aangezien het een wiel voorstelt dat op zonne-energie draait. Het is één van m'n constructies die op duurzame energie werken; wind en water zijn andere van mijn favorieten. Het idee ontstond nadat ik vorig jaar bij de IDeeWinkel in Leiden een workshop had gevolgd over zonne-energie. Je kunt daar voor 5 euro een pakketje aanschaffen waar dan o.a. een zonnepaneeltje en een motortje in zitten, en als je daar dan wat creativiteit en een paar doosjes cocktailprikkers bij doet, krijg je dit.

Hoe ik precies van het eerste idee tot de uiteindelijke constructie kom, is een lang verhaal. En dat ga ik nu vertellen. Nee, grapje natuurlijk. Het is eigenlijk een continu optimalisatieproces, maar tenslotte is er iets dat werkt. Bij een groot en complex bouwsel als dit zijn er verschillende elementen waarvan je ongeveer weet hoe ze eruit zullen komen te zien, maar waarvan je nog niet weet op welke manier ze in elkaar zullen passen. En soms gaat het niet in één keer goed en moet je stukken weer uit elkaar halen.

Het zonnewiel bestaat op het moment van schrijven uit ongeveer 220 cocktailprikkers van eenheidslengte, 101 halve cocktailprikkers, 22 cocktailprikkers van een kwart lengte, 36 satéprikkers, 4 satéprikkers van onregelmatige lengte, 3 ijsstokjes, twee hele kleine stukjes van een rietje, 2 stukjes tie rap, een stukje ijzerdraad, een motortje, wat draadjes, een zonnepaneeltje en veel lijm. Het begin-ontwerp was snel gemaakt. Het moest een soort reuzenrad worden. Maar omdat het motortje nogal snel draait als het wordt aangesloten op het bijbehorende zonnepaneeltje, kon deze niet direct het grote wiel aandrijven, maar moest er een vertragende overbrenging komen in de vorm van een tandwiel dat het grote wiel aandrijft.

Met een klein tandwiel met 8 "tanden" en het grote wiel met 49 "tanden" draait het grote wiel dus ongeveer zes keer trager dan de motor zelf. De omwentelingstijd van het grote rad ligt grofweg tussen de 1 en 2.5 seconden bij zonnig respectievelijk bewolkt weer. Met een diameter van 32 cm legt de buitenkant van het rad ongeveer 1.4 tot 3.6 kilometer per uur af.

De as van de motor zit los geklemd in het kleine tandwiel en de motor zit weer ingebouwd in een behuizing die los op de basis is geklemd. Zowel het grote als het kleine tandwiel en de motor zitten min of meer los op of in de basis en kunnen enigszins versteld worden.

De grootste uitdaging was het fijnstellen van de afstand van de tanden in het grote rad. Als de afstand tussen de opeenvolgende tanden (of eigenlijk stokjes dus) te klein of te groot is, heeft het geheel namelijk de neiging om vast te lopen en dan komt hij niet meer uit zichzelf op gang. Momenteel, met 49 tanden, gaat het vaak uren achtereen goed. Meestal is er een zetje nodig om het geheel op gang te brengen, maar op sommige dagen gaat het vanzelf.

En het zonnepaneeltje zorgt ervoor dat het geheel tot leven komt. En daar staat ie dan in het raam. Ik kan er echt uren naar kijken...